رفركتومتری ( Refractometry ) _ ضریب شکست

هنگامي كه يك شعاع نوراني از يك محيط به محيط ديگر با دانسيته متفاوت  بطور مرتب عبور مي كند ،  سرعت آن پس از عبور از سطح تغييـر خواهد کرد ،اين پديده شکست ( Refraction  ) نام دارد . زاويه بين شعاع تابش و خط عمـود ،  زاويه تابش (I ) و زاويه بيـن  شعـاع شکست و خط عمود زاويه شکست ( r ) ناميـده مـی شود. رفـركتومتــري عبارتست از تعييـن  ضـريب  شكسـت بوسيله دستـگاه رفركتومتر ؛ ضريب شكست يك ماده (n) عبارتست از نسبت سرعت عبور نور در خلا ( c ) به سرعت عبور نور از آن ماده ( vi ) .
ضـريب شكسـت با درجـه حـرارت (T) و  طول موج تغييـر مـي يابد ؛ پس در اندازه گيري بايد اين دو پارامتر ثابت نگه داشته شوند.
در  رفـركتومتـر  تنظيـم  به گـونه اي  است  كه نـور  از محيط رقيق وارد محيط غليـظ مي شود . محيط رقيـق ،  مايع يا محلول  مورد نظـر ما  و محيط غليـظ ، منشـوردستگاه اسـت . در واقـع ، در عمل ،  ضـريب  شكسـت محلول  و منشـور نسبـت به هم سنجيده مي شود .
 در رفـركتومتـري زمانـي ضـريب  شكسـت  را اندازه مـي گيـريم  كه  زاويه تابش 90 درجه  شود .  در ايـن حالـت ،  زاويه شكست  به حـد  زاويه  شكسـت  بحـرانـي  مـي رسد . از ضـريب شكست هم  بـراي  شناسايـي و هم تعييـن مقـدار مواد استفاده  مي شود .
بـراي كاليبـراسيـون و تعييـن ميـزان خطاي دستگاه از مواد در دستـرس مـانند  آب مقطر (3325/1 = n) استفاده مي كنيم ؛  الـبته در كار ما ، چـون در همه  نتايج  يك خطاي ثابت ايجاد مي شود ،  مي توان آن را در نظـر نگـرفت .


اجزاء مختلف دستگاه رفركتومتر (Refractometer )

 دو منشور
- انتشار دهنده (Diffusing prism )
- شكست دهنده (Refracting prism )
جسم با بازكردن دو منشور، بين آنها قرار مي گيرد. نور وارد منشور انتشار دهنده مي شود  و به يك  طول موج خاص تبـديل مـي شود  (تجزيه مي شود) ،  اين نور با  طول موج  مشخـص وارد جسـم  شده و سپس وارد منشور Refracting   مي شود  (ورود  نور  از محيط رقيق به غليظ) .

دو عدد لنز
-  لنز تصوير
- لنز n (ضريب شكست)
در لنز تصويـر، زماني تصوير تنظيـم خواهد بود كه نيـم دايـره بالا روشـن  و نيم دايـره پايين تيره باشد .
دو پيچ تنظيم
پيچ بزرگتر (پايين)  نيم دايره تيره را بالا و پايين مي برد  ( اين نيم دايـره در تنظيم بايـد وسط باشد )؛ پيچ ديگـر (بالا)  خط بيـن دو نيـم  دايـره را شفاف و مشخص مي كند ، این خط بايد طوری تنظیم شود که به حالت شفاف و مشخص دقیقا در مرکز دایره قرار بگیرد ، در این نقطه باید مقدار شکست خوانده  شود.  


____________________________________________

رفركتومتری ( Refractometry ) ، رفـركتومتـر ، دستگاه رفـركتومتـر ، دستگاه ضریب شکست ، تعیین ضریب شکست